Wat je doet als je platenspeler bromt of ruist

Bromt, zoemt of ruist je platenspeler? Zo vind je de oorzaak, van aarddraad en kabels tot voorversterker en naald, en los je het stap voor stap op.

Menno de VriesGepubliceerd op 4 minuten lezen
De achterkant van een platenspeler met tulpkabels en een dunne aarddraad naar een versterker, in koel licht

Koop je via een winkellink in dit artikel, dan krijgen wij soms een kleine vergoeding van de winkel. Jij betaalt hetzelfde.

Een platenspeler die bromt, heeft bijna altijd een aardingsprobleem: de dunne aarddraad zit niet vast of is niet aangesloten. Ruis en gesis komen vaker van een verkeerde ingang, een te hoge versterking of een versleten naald, en gekraak meestal van een vuile plaat. Begin bij de snelste controles en werk naar de lastige toe; in de meeste gevallen ben je binnen tien minuten klaar.

Brom, ruis en tikken klinken allemaal als storing, maar ze hebben elk een andere oorzaak. Daarom helpt het om eerst goed te luisteren wat je hoort, en wanneer.

Eerst luisteren, wat hoor je precies

  • Een lage, constante brom of zoem, ook als de plaat stilstaat of de arm in de steun ligt. Meestal aarding of kabels.
  • Gesis of ruis, als een zachte waterval op de achtergrond. Vaak een kwestie van ingang en versterking.
  • Tikken en kraken die met de plaat meedraaien. Bijna altijd stof, vuil of krassen op de plaat, of een versleten naald.
  • Een lage dreun of gehuil dat aanzwelt als je harder zet. Dat is akoestische terugkoppeling: de speakers laten de speler trillen.

Draai de volumeknop zachter en harder terwijl de arm in de steun ligt. Blijft het geluid hetzelfde, dan zit het probleem in de elektronica, niet in de plaat.

Stap 1, de aarddraad

Veel platenspelers zonder ingebouwde voorversterker hebben naast de twee tulpkabels een dunne losse draad, vaak met een vorkje aan het eind. Die hoort vast onder de aardschroef van je versterker of phono-voorversterker, meestal gemarkeerd met GND. Zit hij er niet aan, of zit hij los, dan krijg je een duidelijke brom.

Een hand die een dunne aarddraad onder een schroefje op de achterkant van een versterker vastdraait
De dunne aarddraad hoort vast onder de GND-schroef; een losse draad is de meest voorkomende oorzaak van brom.

Draai het schroefje los, leg het vorkje eronder en draai het weer stevig aan. Zet daarna het volume een stukje open met de arm in de steun. Is de brom weg, dan ben je klaar. Heeft je speler een ingebouwde voorversterker en gebruik je die, dan is er vaak geen aarddraad nodig.

Stap 2, de juiste ingang

Een platenspeler geeft een heel zwak signaal dat eerst door een phono-voorversterker moet. Er gaan hier twee dingen vaak mis.

  • Een speler zonder voorversterker op een gewone ingang, zoals AUX of LINE. Dan is het geluid heel zacht en dun, en zet je het volume zo hoog dat je vooral ruis hoort.
  • Een speler met een ingeschakelde voorversterker op een phono-ingang. Dan wordt het signaal twee keer versterkt en klinkt het hard en vervormd.

Kijk of je speler een schakelaar PHONO/LINE heeft en zet die in de stand die bij je ingang past. Hoe dat precies werkt, lees je in phono-voorversterker uitgelegd.

Stap 3, kabels en apparaten in de buurt

Tulpkabels van een platenspeler dragen een klein signaal en vangen makkelijk storing op. Leg ze niet parallel aan stroomkabels, stekkerdozen of adapters, en houd ze zo kort als kan. Kruis ze, als het moet, liever haaks.

Kijk ook wat er verder op de kast staat. Een wifi-router, een telefoon die ligt te laden, een dimmer of een losse voedingsadapter kan zoem geven. Haal ze een voor een weg en luister. Zit je speler via usb op een laptop, probeer dan of de brom verdwijnt als de laptop op de accu werkt; dan heb je een zogeheten aardlus.

Stap 4, de naald en de plaat

Gesis dat met de plaat meedraait en gekraak horen meestal bij de plaat of de naald. Maak eerst de naald voorzichtig schoon met een zacht borsteltje, van achter naar voren. Probeer dan een andere plaat, liefst een die je goed kent.

Kraakt alleen één plaat, dan is het die plaat. Hoe je hem veilig schoonmaakt, lees je in platen schoonmaken zonder schade. Kraken en sissen alle platen, en klinkt vooral het einde van een kant scherp of vervormd, dan is de naald waarschijnlijk versleten. Wanneer het tijd is voor een nieuwe, staat in naald van je platenspeler vervangen.

Stap 5, trillingen en terugkoppeling

Een lage dreun of gehuil dat erger wordt als je harder zet, ontstaat als de speakers de platenspeler laten meetrillen. De naald vangt die trilling op, die wordt weer versterkt, en zo gaat het rond. Zet de speler niet op dezelfde kast als een speaker, en ook niet vlak voor een speaker. Een stevige, vlakke ondergrond helpt, net als de voetjes van de speler goed afstellen.

Hoor je een dreun die met de motor meedraait, ook zonder plaat? Dan kan het aan de motor of het lager van de speler liggen. Bij oudere spelers is dat vaak een kwestie van ouderdom.

Stap 6, wanneer het aan de speler zelf ligt

Heb je alles geprobeerd en bromt het nog, dan kan er iets mis zijn met de bedrading in de arm of met de pinnetjes achter op het element. Een los draadje daar geeft brom op één kanaal. Komt de brom alleen uit de linker- of alleen uit de rechterspeaker, wissel dan de tulpkabels om. Verhuist de brom mee, dan zit het probleem in de speler of de kabel; blijft hij aan dezelfde kant, dan in de versterker.

Dit is het punt waarop een hifiwinkel of reparateur de beste volgende stap is.

Verder lezen op Vinylscout

Kort samengevat

Brom is bijna altijd de aarddraad of een verkeerde ingang. Ruis wijst op een verkeerde versterking of een versleten naald, gekraak op een vuile plaat, en een aanzwellende dreun op trillingen van de speakers. Werk de stappen van boven naar beneden af en luister na elke stap opnieuw. De meeste problemen zijn zo in een paar minuten verholpen. Zet je je speler opnieuw op, dan helpt platenspeler aansluiten in tien minuten.

Verder lezen

Alle blogartikelen