Menno de Vries
Een platenspeler aansluiten gaat in vier stappen: de speler waterpas neerzetten, plateau en riem op hun plek leggen, de toonarm instellen als je speler dat vraagt, en een kabel of Bluetooth-verbinding maken met je speakers of versterker. Welke ingang je kiest, en hoe een eventuele schakelaar met PHONO en LINE moet staan, hangt af van wat je aansluit. Met de handleiding erbij draai je binnen tien minuten je eerste plaat.
Dit stappenplan werkt voor vrijwel elke platenspeler. We gebruiken twee spelers als voorbeeld. De Audio-Technica AT-LP60XBT is een volautomatische speler die bijna klaar uit de doos komt. De Audio-Technica AT-LP120XUSB is een handmatige speler waarbij je de naalddruk zelf instelt. Heb je een ander model, dan blijft de handleiding van je eigen speler leidend: die weet precies welke waarden en onderdelen bij jouw speler horen.
Uitpakken en neerzetten
Haal alles uit de doos en leg de losse onderdelen apart: plateau, rubberen mat, riem als die los zit, contragewicht, kabels en de adapter. Bewaar de doos en het piepschuim tot je zeker weet dat alles werkt.
Zet de speler op een stevig en vlak meubel. Gebruik een kleine waterpas, of de waterpas-app op je telefoon, op het plateau. Een speler die scheef staat, belast de naald aan één kant meer en kan gaan springen. Heeft je speler verstelbare voetjes, draai die dan bij tot hij recht staat.
Zet de speakers als het kan niet op hetzelfde meubel als de speler. Trillingen van de speakers komen anders via het meubel bij de naald, wat bij hoger volume kan gaan brommen.
Riem, plateau en transportbeveiliging
Kijk eerst of er iets vastzit voor het transport: een plakband over de toonarm, een tie-wrap of een transportschroef. Sommige spelers hebben zo'n schroef die het plateau of de motor vastzet. De handleiding zegt of je speler er een heeft en hoe je hem losdraait.
Bij een speler met riemaandrijving moet de riem om de motoras. Bij de AT-LP60X-serie zit de riem al aan de binnenkant van het plateau en trek je hem met een lintje om de motoras, door een opening in het plateau. Bij andere spelers leg je de riem om een ring onder het plateau en daarna om de motoras. Draai het plateau een paar keer met de hand rond om te zien of de riem goed loopt.
Bij een speler met directe aandrijving, zoals de AT-LP120XUSB, is er geen riem. Je zet het plateau op de as en legt de mat erop.
Toonarm, contragewicht en antiskating
Bij een volautomatische speler als de AT-LP60XBT is de naalddruk in de fabriek ingesteld en valt er hier niets te doen. Haal alleen de naaldbeschermer eraf, het plastic kapje over de naald, en ga door naar het aansluiten.
Bij een handmatige speler met contragewicht stel je de naalddruk zelf in. Dat gaat zo:
- Draai het contragewicht achter op de toonarm, met de cijfers naar voren.
- Zet de antiskating op nul en haal de naaldbeschermer eraf.
- Maak de arm los uit zijn steun en houd hem boven het plateau. Draai het gewicht naar voren of naar achteren tot de arm uit zichzelf horizontaal blijft zweven.
- Leg de arm terug in de steun. Draai nu alleen de ring met de cijfers op het contragewicht naar nul, zonder het gewicht zelf mee te draaien.
- Draai daarna het hele gewicht, met de ring, naar de naalddruk die in de handleiding van het element staat.
- Zet de antiskating op de waarde die de handleiding noemt. Bij veel spelers is dat hetzelfde getal als de naalddruk.
Gok niet naar de naalddruk en neem geen getal over van een andere speler. Elke naald heeft zijn eigen aanbevolen waarde, en die staat in de handleiding.
Aansluiten op actieve speakers
Actieve speakers hebben een eigen versterker en een eigen stekker in het stopcontact. Je sluit de speler aan met een tulpkabel: rood is rechts, wit is links. Hebben je speakers alleen een gewone ingang, AUX of LINE, dan moet de ingebouwde voorversterker van de speler het werk doen. Heeft je speler een schakelaar met PHONO en LINE, zet die dan op LINE. Heeft de speler geen voorversterker, dan heb je een losse phono-voorversterker nodig.
Hebben je speakers een ingang met PHONO, dan kun je ook de schakelaar op PHONO zetten en die ingang gebruiken. Hebben de speakers alleen een mini-jack, gebruik dan een kabel van tulp naar mini-jack en zet de speler op LINE.
Je platenspeler aansluiten op een versterker
Zet de versterker uit voordat je kabels insteekt. Heeft de versterker een ingang met PHONO, steek de tulpkabel daarin, zet een eventuele schakelaar op de speler op PHONO en schroef de aardedraad van de speler vast aan het schroefje met GND of het aardesymbool. Heeft je speler een losse aardedraad, sluit die dan altijd aan, ook als het zonder lijkt te werken.
Heeft de versterker geen phono-ingang, gebruik dan AUX, LINE of CD en zet de speler op LINE. Heeft je speler een vaste voorversterker zonder schakelaar, dan gebruik je altijd zo'n gewone ingang. Steek de kabel nooit in een aansluiting met TAPE OUT, REC OUT of PRE OUT: dat zijn uitgangen. Waarom die schakelaar zo belangrijk is en welke vier combinaties er zijn, lees je in phono-voorversterker uitgelegd. Heeft je speler geen ingebouwde voorversterker en je versterker geen phono-ingang, dan heb je een losse phono-voorversterker nodig tussen de twee.
Aansluiten via Bluetooth
Heeft je speler Bluetooth, zet dan eerst je speaker of koptelefoon in de koppelstand. Druk daarna op de bluetooth-knop van de speler, of houd hem ingedrukt, tot het lampje knippert. Na een paar seconden zijn ze verbonden en blijft het lampje branden. Hoe lang je moet drukken, verschilt per model en staat in de handleiding.
Lukt het niet, zet dan bluetooth op je telefoon even uit, zodat de speaker niet met je telefoon verbonden is, en probeer opnieuw. Wat draadloos luisteren met het geluid doet, lees je in bluetooth-platenspeler en geluidskwaliteit.
De eerste plaat en wat je doet als je niets hoort
Leg de plaat op de mat, kies de snelheid en zet het volume eerst laag. De meeste lp's draaien op 33⅓ toeren, singles meestal op 45. Sommige lp's zijn op 45 toeren geperst; dat staat dan op het label of de hoes. Bij een volautomatische speler druk je op start. Bij een handmatige speler zet je de arm met de liftknop boven de eerste groef en laat je hem zakken.
Hoor je niet wat je verwacht, loop dan dit lijstje af:
- Geen geluid: staat de versterker of speaker op de goede ingang, zit de naaldbeschermer er nog op, en heeft de speler stroom?
- Zacht en dun geluid: de schakelaar staat op PHONO terwijl de kabel in een gewone ingang zit. Zet hem op LINE.
- Hard en vervormd geluid: de schakelaar staat op LINE terwijl de kabel in de phono-ingang zit. Zet hem op PHONO.
- Brom: de aardedraad zit niet vast, of een kabel ligt vlak langs een stekkerdoos of adapter.
- Te snel of te traag: controleer de snelheid. Bij sommige spelers verzet je daarvoor de riem op de motoras.
- De naald springt: controleer of de speler waterpas staat, of de naalddruk klopt en of de antiskating is ingesteld.
Werkt alles, dan begint het leukste deel: platen kiezen. Hoe je een collectie opbouwt zonder te veel uit te geven, lees je in vinyl verzamelen voor beginners.
