Menno de Vries
Bij een versterker voor je platenspeler let je vooral op twee dingen: of hij een phono-ingang heeft en of het vermogen past bij je speakers. Een dure nieuwe versterker is meestal niet nodig. Vaak voldoet een eenvoudige of oude versterker prima, zolang de aansluitingen kloppen met je speler.
Heb je wel een versterker voor je platenspeler nodig
Een losse versterker heb je nodig als je passieve speakers gebruikt: speakers zonder eigen stekker voor het stopcontact. Heb je actieve speakers, met de versterker al ingebouwd, of een set waarbij de speakers bij de speler horen, dan kun je zonder. De verschillen tussen die opstellingen staan in het bericht over speakers voor een platenspeler.
Tussen naald en speaker zitten twee versterkingsstappen. Eerst de voorversterker, die het heel zwakke signaal van de naald op lijnniveau brengt en de lage en hoge tonen weer in de juiste verhouding zet. Daarna de versterker zelf, die genoeg vermogen levert om de speakers aan te sturen. Een gewone stereoversterker doet die tweede stap, en heeft soms ook een phono-voorversterker aan boord. Dat herken je aan de phono-ingang.
De phono-ingang en de aardeschroef
Kijk op de achterkant van de versterker. Staat er bij een paar tulpingangen PHONO, dan zit er een phono-voorversterker in. De andere ingangen heten bijvoorbeeld CD, AUX, TUNER of LINE. Dat zijn lijningangen, voor apparaten die al een sterk signaal leveren.
Welke ingang je gebruikt, hangt af van je speler:
- Speler zonder voorversterker: de phono-ingang, of een losse phono-voorversterker die je op een lijningang aansluit.
- Speler met een schakelbare voorversterker: zet hem uit en gebruik de phono-ingang, of zet hem aan en gebruik een lijningang. Allebei werkt.
- Speler met een vaste voorversterker: altijd een lijningang.
Zit het verkeerd, dan hoor je dat meteen. Een speler zonder voorversterker op een lijningang klinkt heel zacht en dun, zonder bas. Een speler met voorversterker op de phono-ingang klinkt te hard en vervormd, omdat het signaal twee keer wordt versterkt. Zet het volume laag, steek de stekker in de andere ingang of zet de schakelaar om.
Naast de phono-ingang zit vaak een schroefje met GND. Heeft je platenspeler een losse dunne draad, de aardedraad, klem die daar dan onder. Zonder die verbinding hoor je vaak een lage brom uit de speakers.
De phono-ingang van bijna elke versterker is gemaakt voor een MM-element, het type dat op vrijwel alle betaalbare platenspelers zit. Een MC-element, dat je vooral op duurdere spelers ziet, geeft een nog zwakker signaal en vraagt een ingang die geschikt is voor MC. Kom je onbekende termen tegen, kijk dan in de vinyl-woordenlijst.
Hoeveel vermogen je echt nodig hebt
Versterkers worden vaak verkocht op het aantal watt. Dat getal zegt minder dan het lijkt. In een gewone woonkamer heb je bij de meeste speakers genoeg aan een paar tientallen watt per kanaal. Op normaal volume gebruik je maar een klein deel daarvan.
Belangrijker is hoe gevoelig je speakers zijn. Die gevoeligheid staat in de specificaties in decibel, meestal gemeten met 1 watt op 1 meter afstand, bijvoorbeeld 86 dB of 90 dB. Een speaker met een hogere gevoeligheid speelt harder op hetzelfde vermogen. Het verschil telt snel op: voor 3 dB meer geluid heb je twee keer zoveel vermogen nodig. Kleine boekenplankspeakers zijn vaak minder gevoelig dan grote vloerspeakers en vragen dus relatief meer van de versterker.
Let op hoe het vermogen is opgegeven. Een waarde in RMS of continu vermogen per kanaal is bruikbaar. Grote getallen als PMPO of piekvermogen zeggen weinig, omdat er geen vaste meetmethode achter zit. Kijk ook naar de impedantie: de meeste speakers zijn 4, 6 of 8 ohm. Kan de versterker volgens de handleiding 4 ohm aan, dan past hij bij vrijwel alle speakers.
Meer vermogen dan nodig is geen probleem. Een te zwakke versterker die ver wordt opengedraaid, gaat juist vervormen. Dat klinkt slecht en kan op den duur ook je speakers beschadigen.
Een oude versterker van zolder
Veel stereoversterkers en receivers uit de jaren zeventig en tachtig hebben een phono-ingang. De platenspeler was toen de belangrijkste bron, dus die ingang hoorde er gewoon bij. Staat er bij jou of je ouders zo'n apparaat op zolder, dan is de kans groot dat je er een platenspeler op kunt aansluiten, ook een zonder eigen voorversterker.
Voordat je hem gebruikt, loop je een paar dingen na:
- Kijk of het netsnoer heel is en de behuizing niet beschadigd. Twijfel je, sluit hem dan niet aan.
- Zet hem aan met het volume dicht. Hoor je harde brom of gekraak, of ruik je een brandlucht, zet hem dan meteen uit.
- Draai langzaam aan de knoppen voor volume en balans. Kraakt het, dan zit er vuil of oxidatie in. Een reparateur kan dat meestal schoonmaken.
- Draai de balansknop helemaal naar links en naar rechts om te horen of beide kanalen werken.
- Kijk of de aansluitingen voor de speakers en de tulpingangen niet verroest of afgebroken zijn.
Heeft een versterker tientallen jaren stilgestaan, dan kunnen onderdelen binnenin verouderd zijn, zoals condensatoren. Laat hem bij twijfel nakijken door een reparateur van audioapparatuur. Dat kan de moeite waard zijn als de rest van het apparaat in goede staat is.
Heeft je oude versterker geen phono-ingang, dan kies je een platenspeler met ingebouwde voorversterker en sluit je die aan op een lijningang. Een overzicht staat bij de platenspelers met ingebouwde voorversterker.
Versterker of receiver
Bij tweedehands en nieuwe apparaten kom je twee namen tegen. Een versterker doet alleen het versterken. Een receiver is een versterker met een radio erin. Voor je platenspeler maakt dat niets uit: het gaat om de phono-ingang en het vermogen.
Moderne AV-receivers, bedoeld voor surroundgeluid bij de tv, hebben lang niet altijd een phono-ingang. Kijk dus goed op de achterkant voordat je er je platenspeler op aansluit. Ontbreekt de phono-ingang, dan heb je een speler met voorversterker nodig of een losse phono-voorversterker. Hoe die werkt, lees je in het bericht over de phono-voorversterker.
Spelers die goed samengaan met een losse versterker
Met een versterker met phono-ingang kun je elke platenspeler kiezen. Hieronder drie spelers bij Coolblue die elk iets anders bieden. We kiezen op specificaties en prijs, want we testen zelf geen platenspelers. De prijzen zijn die van 9 november 2026 en kunnen veranderen.
Pro-Ject E1.2
De Pro-Ject E1.2 kostte op 9 november 2026 € 299,00. Het is een handmatige speler met riemaandrijving en zonder ingebouwde voorversterker. Hij heeft dus een phono-ingang nodig, of een losse voorversterker. Daarmee past hij bij wie al een versterker met phono-ingang heeft.
Pro-Ject E1.2
Te koop bij Coolblue
Audio-Technica AT-LP120XUSB
De Audio-Technica AT-LP120XUSB kostte op 9 november 2026 € 321,00. Het is een handmatige speler met direct drive, een ingebouwde voorversterker en USB, en hij speelt 33⅓, 45 en 78 toeren. Door de ingebouwde voorversterker werkt hij ook op een versterker zonder phono-ingang. Of je die voorversterker kunt uitzetten om de phono-ingang van je versterker te gebruiken, lees je in de handleiding.
Audio-Technica AT-LP120XUSB
Te koop bij Coolblue
Denon DP-300F
De Denon DP-300F kostte op 9 november 2026 € 311,00. Het is een volautomatische speler met riemaandrijving en een ingebouwde voorversterker, zonder Bluetooth. Je drukt op start en de arm doet de rest. Door de voorversterker sluit je hem aan op een lijningang van elke versterker.
Denon DP-300F
Te koop bij Coolblue
Voor dj's is er de Pioneer DJ PLX-1000, op 9 november 2026 € 695,00. Die heeft geen voorversterker en wordt zonder element en naald geleverd, dus daar komt nog een element bij. Goedkopere spelers vind je bij de platenspelers onder 500 euro.
